Tuesday, November 29, 2022

సంత్ కబీర్ మానవవాద కవితలు

సాధారణ శకం పదిహేనవ శతాబ్దానికి చెందిన సంత్ కబీర్ దాస్ బహుజన తాత్త్వికుడు, కవి. ఆనాటి సామాజిక స్థితిగతులపై తన దృఢమైన అభిప్రాయాల్ని వెలిబుచ్చినవాడు. విచారించవల్సిన విషయమేమంటే ఆరు శతాబ్దాల తర్వాత, నేటి సమాజంలో జనబాహుళ్యం, ఆయన ఆలోచనలతో పోలిస్తే ఇంకా వెనకబడే ఉన్నారు. ఇంకా మూఢనమ్మకాల్లో మునిగితేలుతున్నారు. ఇంకా బ్రాహ్మణవాద కుట్రల్లోంచి బయట  పడలేక పోతున్నారు. సంత్ కబీర్ దాస్ తన భావాల్ని ఆ నాటి హిందీ భాషలో నాటి స్థితిగతుల్ని ‘దోహే’ అనే కవితా ప్రక్రియలో ప్రకటించాడు. అందులో కొన్ని నేనిక్కడ పొందుపరుస్తున్నాను. హిందీ తెలిసినవారికి అర్థం చేసుకోవడం సులభమే. చేసుకోలేని వారి కోసం నేను ఇక్కడ తెలుగు సారాంశం ఇస్తున్నాను. చేయవల్సిందల్లా ఎవరికి వారు ఆత్మవిమర్శ చేసుకోవడమే. వైజ్ఞానిక ప్రగతి సాధించుకున్న 21వ శతాబ్దంలో జీవిస్తూ, అత్యాధునికులై ఉండి – ఈ కాలానికి తగినట్టు ఆలోచిస్తున్నారా? లేక ఆరు వందల ఏళ్లకు పూర్వం జీవించిన సంత్ కబీర్ స్థాయిని కూడా అందుకోలేక పోతున్నారా? అన్నది ఎవరికి వారు ఆలోచించుకోవాల్సిందే!

Also read: ప్రపంచ తాత్త్వికతా దినం

పత్తర్ పూజే హరి మిలే, తో మై పూజూ పహాడ్!

ఘర్ కీ చక్కీ  కోయీ న పూజే జుకొ పీస్ ఖాయే సంసార్!!

రాయిని పూజిస్తే హరి (దేవుడు) దొరుకుతాడని అనుకుంటే, చిన్న రాయినే ఎందుకూ? నేను పెద్ద గుట్టనే పూజిస్తా. అయినా, దేవుడు కనబడడమన్నది అబద్ధం. అయితే, ఇంట్లో రోజూ ధాన్యాన్ని పిండిగొట్టి ఆకలి తీర్చే విసుర్రాయి కూడా రాయే. దాన్ని ఎవరూ గుర్తించరు. అవసరమైన వాటిని వదిలేసి, అనవసరమైన వాటికి ప్రాధాన్యమిస్తున్నారని సంత్ కబీర్ చెపుతున్నాడు. ప్రాణాన్ని నిలబెట్టది, జీవితాన్ని కొనసాగించేది – విసుర్రాయి. అది ఓ మూల పడి ఉంటుంది. విసుర్రాయితో పోలిస్తే పూజించే రాయికి ఏ మాత్రం విలువలేదన్న సత్యాన్ని ఆయన స్పష్టంగా చెప్పాడు.

మాటీ కా ఎక్ నాగ్ బనాకే పూజే లోగ్ లుగాయా!

జిందా నాగ్ జబ్ ఘర్ మే నికలే లే లాఠీ ధమ్ కాయా!!

మట్టితో నాగుపాము బొమ్మ చేసుకుని ఇంట్లో పూజించే జనం – నిజంగానే పాము ఇంట్లో కొస్తే ఏం చేస్తారూ? పూజిస్తారా? కర్ర తీసుకుని బయటికి తరిమేస్తారు. లేదా చితక్కొట్టి చంపేస్తారు. తమ క్షేమం తాము చూసుకుంటారు.  దీనితో ఏం అర్థమౌతుందీ? నిజాన్ని పారద్రోలి, అబద్ధాన్ని పూజించడం మనుషుల లక్షణం – అని తెలుస్తోంది కదా? ఎందుకీ పిచ్చి ప్రవృత్తి? ప్రేమ, సమర్పణ భావం లేకుండా ఊరికే భయపడి దైవాన్ని పూజించడం ముర్ఖత్వం కదా? అన్నది కబీర్ భావన!

Also read: ఇల్లు కూడా మనిషి లాంటిదే!

ఏసీ బాణీ బోలియే మన్ కా ఆపా ఖోయ్!

ఔరన్ కొ శీతల్ కరే ఆపహు శీతన్ హోయ్

ఎదుటివాడు ఏ జాతివాడు, ఏ మతంవాడు, ఏ ప్రాంతం వాడు అనేది చూడకుండా మనిషిని మనిషిగా గుర్తించి ప్రేమతో, గౌవరంగా మాట్లాడితే – మీ ఇద్దరి మధ్య సంబంధం చల్లగా ఉంటుంది. అనవసరంగా ఎదుటివాణ్ణి అగౌరవ పరుస్తూ కోపం వెళ్ళగక్కితే – ఎదుటివాడు కూడా అదే పని చెయ్యొచ్చు కదా? అప్పుడు మీ పరిస్థితి ఏమిటీ? మీ విలువ మీ గౌరవం ఎక్కడ ఉంటుంది? ఈ చిన్న విషయం పాటించకనే కదా మన సమాజంలో మనువాదులు మనుషుల మధ్య అగాధాలు పెంచిందీ?

తిన్ కా కబహు నా నిందియె జో పావన్ తర్ హోయ్!

కబహూ ఉడీ ఆంఖిన్ పడే తో ఫిర్ ఘనేరి హోయ్!!

దేని విలువ దానికి ఉన్నట్లే, ఎవరి విలువ వారికి ఉంటుంది. ఎదుటి వారిని హీనంగా చూస్తే, అది మనల్నే దెబ్బతీయొచ్చు. కాలికింద అణిగి ఉండే ఎండుగడ్డి ముక్క ఎగిరి వచ్చి కంట్లో పడితే అది ఎంత బాధాకరంగా ఉంటుంది? ఇక్కడ కవి  కబీర్ దాస్ ఎండుగడ్డి గురించి మాత్రమే చెప్పడం లేదు. మనుషుల్ని బానిసలుగా మార్చిన అగ్రవర్ణం గురించి చెబుతున్నాడు. నిమ్నవర్గాలు బలహీనులే కావొచ్చు. వారు తిరగబడితే అగ్రవర్ణ భూస్వాములు తట్టుకోగలరా? ప్రపంచంలో జరిగిన అణచివేతలు, తిరుగుబాట్లు  కబీర్ చిన్న గడ్డిపరకతో జ్ఞప్తికి తెచ్చాడు. ప్రపంచ చరిత్రను ఒక వాక్యంలో వర్ణించడం కేవలం ఒక్క కవికి మాత్రమే చేతనవుతుంది.

Also read: నాస్తికత్వం ఒక విచారధార – జీవన విధానం

జాతీ న పూఛో సాధూకి, పూఛ్ లీజియే జ్ఞాన్!

మోల్ కరో తల్ వార్ కా పడారహన దో మ్యాన్!!

జ్ఞానులు సామాన్యంగా అతి సామాన్యంగా ఉంటారు. వారిని అడిగి కొంత జ్ఞానం సంపాదించుకోవాలి గానీ, నీ జాతి ఏది? నీదే కులం? నువ్వు ఎక్కడి వాడివి అంటూ ప్రశ్నల వర్షం కురిపించేవాడు అజ్ఞానే అయిఉంటాడు. ఆత్మరక్షణ కోసం ఖడ్గం (తల్ వార్) పనికొస్తుంది గానీ, ఖడ్గం దూర్చే (మ్యాన్) ఒర/ డాలు ఎందుకు పనికొస్తుందీ? రత్నాలతో పొదిగిన డాలు కావచ్చు. కానీ, అది రక్షించలేదు. మెదడులో సరుకేమీ లేనప్పుడు ఎంత డాబుగా కనపడినా లాభం ఉండదు. సర్వసంగ పరిత్యాగి అయిన  సాధువును నీ జాతి ఏమిటని అడగడం ఎంత అవివేకం? జాతులుగా, వర్ణాలుగా మనుషుల్ని విభజించిన వైదిక ధర్మం మీద కబీర్ ఈ విధంగా తన కవితా ఖడ్గాన్ని ప్రయోగించాడు.

బ్రాహ్మణవాదం ప్రచారం చేసిన వర్ణ వివక్షను, మూర్ఖపు ఆచారాలను అలాగే కొన్ని జీవన సత్యాలను కబీర్ తన దోహాలతో స్పష్టం చేశాడు. అప్పటికి, నాస్తికవాదం, హేతువాదం, మానవవాదం లాంటిపదాలే పుట్టలేదు. అయినా, క్రాంతిదర్శి, దార్శనికుడు అయిన బహుజన మేధావి సంత్ కబీర్ ఆవన్నీ అయ్యాడు. తన సమకాలీన ప్రజానీకాన్ని ఆలోచించమని కోరాడు. ఇన్నేళ్ళ తర్వాత, ఇప్పటికీ ఆదర్శంగానే నిలబడి ఇకనైనా మేల్కొనండి. మీరేమిటో మీరు గుర్తించుకోండి’- అని మనల్ని హెచ్చరిస్తున్నాడు. ‘మనుషులంతా ఒక్కటే  అని గ్రహించండి. భేదభావం విడనాడండి. మనుషుల మధ్య ప్రేమ, అప్యాయతలు నిలుపుకోండి’- అని ఎలుగెత్తి చాటుతున్నట్లుగా అనిపిస్తుంది. ఈ కాలానికి కూడా ఆయన స్ఫూర్తి ప్రదాతేనన్నది మనం గుర్తుంచుకోవాలి!

Also read: మనువాదం మట్టికరవక తప్పదు!

పోథి పఢి పఢి జగ్ మువా పండిత్ భయా న కోయ్!

ఢాయీ ఆఖర్ ప్రేమ్ కా పఢే సొ పండిత్ హోయ్!!

పుస్తకాలు చదివీ చదివీ ఎవరూ పండితులు కాలేరు. ఎదుటివాడికి ప్రేమను పంచని వాడు, ఆప్యాయంగా మాట్లాడి, దగ్గరకు తీయనివాడు ఎందుకూ పనికిరాడు. మనుషుల్ని చదవడం, మనుషుల్ని ప్రేమించడం పుస్తకాలు చదవడం కన్నాగొప్పది.

మల్ మల్ ధోయే శరీర్ కొ ధోయే నా మన్ కా మైల్!

నహాయె గంగా గోమతీ, రహే బైల్ కే బైల్!!

మనసులోని మైలను శుభ్రం చేసుకోకుండా గంగా,  గోమతి వంటి నదులలో స్నానం చేస్తే పుణ్యం వస్తుందని, మోక్షం లభిస్తుందని జనాన్ని ఊదర గొట్టిన వైదిక మత ఆచారాలను ఎద్దేవా చేశాడు కబీర్ దాస్. మనసులోని కల్మషాన్ని పోగొట్టుకోకుండా, మనసు నిర్మలం చేసుకోకుండా వరుస బెట్టి నదీస్నానాలు చేసినంత మాత్రాన ఏం లాభం? ఖరీదైన మల్ మల్ గుడ్డను ఉతికినట్టు సున్నితంగా, సుతారంగా ఈ శరీరాన్ని పైనైన ఉతికితే ఏం లాభం? ఎన్ని పవిత్ర స్నానాలు ఆచరించినా ఎద్దు ఎద్దులాగే ఉంటుందని ఎద్దేవా చేశాడు. ఎద్దు బలమైందే. బ్రాహ్మణవాదమూ బలమైందీ…కానీ, వాటికి మనిషిలా ఆలోచించే మెదడు లేదుకదా?

Also read: దశహరాకు వక్రభాష్యాలు ఆపండి!

ధీరే – ధీరే రే మనా, ధీరే సబ్ కుచ్ హోయ్!

మాలీ సీంచే సౌ ఘడా, రుతు ఆయ్ ఫల్ హోయ్!!

చెట్లకు తోటమాలి రోజుకు వందకుండల నీళ్ళుపోసినా, రుతువు రాకముందే ఫలాలు రావుకదా?- అని చెప్పడం దేనికంటే- ఏదైనా క్రమక్రమంగా జరుగుతుందని చెప్పడం కొరకే- మన తొందరకు ఏవీ ఉన్నఫళంగా అయిపోవు. వర్గపోరాటాలైనా, ఉద్యమాలైనా, ఏదైనా- దేనికి పట్టే సమయం దానికి పడుతుంది. లక్షల సంవత్సరాలుగా జీవపరిణామం కొనసాగుతూ వస్తేగానీ, ఆధునిక మానవుడికి ఈ రూపం రాలేదు. లక్ష్యసాధన కూడా అంతే! నిరంతరం చేస్తూ ఉండాల్సిందే!

హిందూ కహే మోహి రామ్ పియారా, తుర్క్ కహే రహమాన్!

ఆపస్ మే దోవు లడీ-లడీ ముయే, మరమ్ న కోయి జానా!!

హిందువులు తమకు రాముడు ఇష్టం – అని అంటారు. ముస్లింలు రెహమాన్ అని అంటారు. ఈ అభిప్రాయ భేదాలతో ఇరువర్గాలు తన్నుకు ఛస్తారు. పరిష్కార మార్గం వారికి తెలియడం లేదు. శతాబ్దాలుగా ఇది చూస్తూనే ఉన్నాం. మతాల పేరుతో ఘర్షణలు మాని,మతాలకు అతీతంగా, మానవవాదులుగా మారడం ఒక్కటే పరిష్కారం!

Also read: చిన్నారుల మెదళ్ళలో మతబీజాలు

కబీరా కహే హై జగ్ అంధా, అంధీ జైసీ గాయ్!

బఛ్ డా థా సో మర్ గయా, ఝాటీ చామ్ చటాయె!!

సమకాలీన ప్రపంచంలో, ముఖ్యంగా మన దేశంలో ప్రభుత్వాల పనితీరుకు దీన్ని అన్వయించుకోవచ్చు. అవుదూడ చనిపోతే, గడ్డితో ఆవుదూడ బొమ్మను తయారు చేసి- అవును మోసం చేసి, పాలు పితుక్కుంటారు…కదా? అలాగే, ప్రజలకు అందివ్వాల్సింది అందివ్వకుండా, వారి నుండి  లాక్కునేది లాక్కోవడం నేటి రాజకీయ వ్యవస్థ చేస్తున్న పని. దేశ ప్రజల ముందు గడ్డి బొమ్మలు పెట్టి వారి నుండి అన్ని రకాల పన్నులు వసూలు చేసే  మోదీ ప్రభుత్వం ఒకటి వస్తుందని ఆరువందల ఏళ్ళకు ముందే సంత్ కబీర్ దాస్ ఊహించినట్టున్నాడు. కవి దార్శనికుడు కావడం అంటే ఇదే-

కబీర్ దాస్ కవితల్లో ఏ ఒక్కటి తీసుకున్నా అది ఆనాటి సమాజ రుగ్మతల్ని చీల్చి చెండాడడం కనిపిస్తుంది. వందల ఏళ్ళు గడిచినా ఆ రుగ్మతలు రుగ్మతలుగానే కొనసాగుతున్నందుకు మనమంతా సిగ్గు పడాలి. ఆయన కవితా చరణాల వెంట నడుస్తూ, అందులో భావం, భావుకత, అంతకు మించి సమాజశ్రేయస్సుకు ఆయన ఎంత తపించారో అర్థం చేసుకోవాల్సి ఉంది. వారణాసికి చెందిన ఈ కవి ఆలోచనలు హిందువులని, ముస్లింలని, సిక్కులని బాగా ప్రభావితం చేశాయి. ఆయన జీవించిన కాలంలో ఆయనపై దాడులకు దిగిన హిందువులున్నారు, ముస్లింలూ ఉన్నారు. ఆయన మరణానంతరం ఆయన తమ వాడేనని ఈ ఇరు వర్గాలు సిగ్గు వదిలేసి ప్రకటించుకున్నాయి. ఆయన మాత్రం తన రచనల్లో అన్ని మతాల మతపిచ్చిని తీవ్రంగా దూషించాడు. కబీర్ ఆలోచనలకు సిక్కుమత గురువు గురునానక్ ప్రభావితుడయ్యడని చెపుతారు. అందుకే కాబోలు, వారి గ్రంథంలో ఈయన ఆలోచనలకు చోటు దొరికింది. విశ్వకవి రవీంద్రుడు కూడా కబీర్ భావాలకు ముగ్ధుడై కొన్నింటిని అనువందించాడు. ‘నిజాన్ని బతికించుకుంటేనే మనిషి ప్రశాతంగా బతకగలడు’ – అన్నది కబీర్ బోధనల సారాంశం!

Also read: రైతు ఉద్యమాన్ని బలపర్చిన బుద్ధుడు

(రచయిత కేంద్ర సాహిత్య అకాడెమీ అవార్డు విజేత, జీవశాస్త్రవేత్త)  

Dr. Devaraju Maharaju
సుప్రసిద్ధ సాహితీవేత్త, జీవశాస్త్రవేత్త

Related Articles

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Stay Connected

3,390FansLike
162FollowersFollow
2,460SubscribersSubscribe
- Advertisement -

Latest Articles